ชาวศรีสะเกษ เดินหน้าสร้าง “ธรรมนูญชุมชน”มุ่งสู่เป้าเมืองศรีอยู่ดีมีแฮง

ชาวศรีสะเกษ เดินหน้าสร้าง “ธรรมนูญชุมชน”มุ่งสู่เป้าเมืองศรีอยู่ดีมีแฮง

      ร่องรอยทางประวัติศาสตร์ และอารยธรรมที่มีมาอย่างยาวนานของจังหวัดศรีสะเกษ ได้บ่งบอกถึงความเจริญรุ่งเรืองของผู้คนในยุคอดีตที่ผ่านมา โดยเฉพาะศิลปวัฒนธรรมของหลากหลายชนชาติ ที่ผสมผสานเข้ากับวิถีชีวิตอีสานพื้นบ้านได้อย่างกลมกลืน เอกลักษณ์ที่โดดเด่นและน่าสนใจของจังหวัดศรีสะเกษ นอกจากมีแหล่งทรัพยากรธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ มีดินภูเขาไฟที่เหมาะแก่การเพาะปลูกแล้ว ยังมีสิ่งที่หล่อหลอมชาวเมืองให้อยู่ร่วมกันอย่างมีความสุข ภายใต้สายใยของวิถีวัฒนธรรม จารีต ประเพณี นั่นก็คือ “ธรรมนูญชุมชน” ซึ่งเป็นหนึ่งในเครื่องมือที่คนในชุมชน ตั้งแต่ผู้นำทางศาสนา ผู้นำท้องถิ่น ท้องที่ และภาครัฐ รวมพลังขับเคลื่อน เพื่อมุ่งไปสู่เป้าหมาย “๕ ดี เมืองศรี อยู่ดีมีแฮง” 

โดยศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) นำโดยนายยงจิรายุ อุปเสน ผู้จัดการฝ่ายปฏิบัติการ และกลุ่มงานนวัตกรรมองค์ความรู้ฯ ร่วมกับเครือข่ายชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จัดเวทีนำเสนอผลงาน และแลกเปลี่ยนเรียนรู้การจัดทำธรรมนูญชุมชน ภายใต้โครงการส่งเสริมเครือข่ายประชาสังคมต่อต้านการทุจริต ด้วยวิถีวัฒนธรรม ณ โรงเรียนบ้านสำโรงเกียรติ ตำบลบักดอง อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ เมื่อวันที่ ๑๐ พฤษภาคม ๒๕๖๑ ที่ผ่านมา มีชุมชนในพื้นที่ และจังหวัดใกล้เคียง เข้าร่วมกว่า ๑๐๐ คน

          การจัดเวทีครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก นายธงชัย เจริญพานิชย์กุล รองผู้ว่าราชการจังหวัดศรีสะเกษ เป็นประธานกล่าวเปิด โดยได้กล่าวถึงการดำเนินงานด้านการส่งเสริมคุณธรรมของจังหวัดศรีสะเกษ ภายใต้แผนแม่บทส่งเสริมคุณธรรมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑ ที่มุ่งเน้นพัฒนาสู่การเป็น “เมืองศรี อยู่ดีมีแฮง” ด้วยการขับเคลื่อนองค์กรคุณธรรม และชุมชนคุณธรรม ตามหลัก ๕ ดี ได้แก่ ๑) วัฒนธรรมดี ๒) การศึกษาดี ๓) สวัสดิการดี ๔) สิ่งแวดล้อมดี และ ๕) วิถีพอเพียง ซึ่งก็เชื่อมั่นว่า หากองค์กร หน่วยงาน และหมู่บ้านต่างๆ ได้ยึดเป้าหมายความสุขร่วมกัน แล้วลงมือปฏิบัติตาม ๕ ดี ก็จะเกิดประโยชน์สุขได้

 

ภาพ 01 จดเวทอสาน 180514 0005 ภาพ 01 จดเวทอสาน 180514 0006 ภาพ 01 จดเวทอสาน 180514 0007
ภาพ 01 จดเวทอสาน 180514 0009 ภาพ 01 จดเวทอสาน 180514 0001 ภาพ 01 จดเวทอสาน 180514 0002

 

จากนั้นเครือข่ายชุมชนภาคอีสานของจังหวัดศรีสะเกษ ร้อยเอ็ด และบุรีรัมย์ ได้นำเสนอบทเรียน และกิจกรรมเด่นด้านการส่งเสริมการทุจริต ด้วยกระบวนการธรรมนูญชุมชนร่วมกัน อาทิ ชุมชนบ้านโนนชัยศรี ตำบลโนนชัยศรี อำเภอโพนทอง จังหวัดร้อยเอ็ด ที่ได้ออกกฏรณรงค์ป้องกันให้คนในชุมชนบริโภคอาหารต้มสุก เพื่อลดความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งตับและท่อน้ำดี โดยร้อยเอ็ดถือเป็นจังหวัดที่มีสถิติผู้เสียชีวิตจากโรคมะเร็งตับมากที่สุด เนื่องจากการรับประทานอาหารที่ไม่ถูกสุขอนามัย จึงได้มีมติร่วมกันให้แต่ละครัวเรือนต้มปลาร้าทุกวันที่ ๑๖ ของทุกเดือน นอกจากนี้ยังกำหนดให้จิตอาสาทุกครัวเรือนร่วมกันทำความสะอาดโรงเรียน และช่วยเหลืองานต่างๆ ในขณะที่ชุมชนตำบลหนองหิน อำเภอเมืองสรวง จังหวัดร้อยเอ็ด ที่ประสบปัญหาการเล่นการพนันและอบายมุข รวมทั้งการทะเลาะวิวาท นำมาสู่การ “ร่วมมือคิด ร่วมใจทำ” ของคนในชุมชน ตั้งแต่พระสงฆ์ หมออนามัย ผู้นำท้องถิ่น ท้องที่ ครู และแกนนำชาวบ้าน นำมาสู่การจัดทำ “ธรรมนูญชุมชนคนหนองหิน” มีการกำหนดข้อตกลงร่วมกัน เช่น งดเล่นการพนันและอบายมุขในงานศพ  ด้วยวิธีการรณรงค์ชี้ให้เห็นถึงผลเสีย โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายจากการจัดงาน  มีการติดป้ายรณรงค์ลดเหล้า แจกน้ำดื่มแทนสุรา การมอบเกียรติบัตรเชิดชูเจ้าภาพที่ร่วมโครงการ โดยการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในหนึ่งปี พบว่า ชาวบ้านสามารถลดการเล่นการพนันในงานศพได้กว่า ๙๗% และอีกปัญหาที่พบบ่อยคือ การทะเลาะวิวาทในงานมหรสพ จึงมีวิธีการประกาศผ่านเสียงตามสายให้ลูกบ้านปฏิบัติตามในวันที่จัดงานต่างๆ เช่น งานแสดงหมอลำ มีการเตรียมสรรพกำลังดูแลตรวจตราความเรียบร้อย ทั้งตำรวจ เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง อาสาสมัครป้องกันภัย ตรวจค้นอาวุธป้องกันการก่อเหตุ มีคำประกาศจากโฆษกเพื่อย้ำข้อตกลง หากมีการตีกันจะต้องชดใช้ค่าเสียหาย และในระหว่างการแสดงก็มีการตรวจสอบอย่างเข้มงวด ซึ่งเป็นกฎด้านการรักษาความปลอดภัยในชุมชนของตำบลหนองหิน สำหรับในมิติด้านสวัสดิการดีนั้น ชุมชนบ้านสำโรงเกียรติ ตำบลบักดอง อำเภอขุนหาญ จังหวัดศรีสะเกษ ได้จัดตั้งกองทุนสัจจะสะสมทรัพย์ เพื่อให้คนในชุมชนมีสัจจะและความซื่อสัตย์ต่อกัน โดยจะมีการรวบรวมเงินเดือนๆละ ๒๐ บาท เพื่อเป็นสวัสดิการด้านเกิดแก่เจ็บตาย และเป็นทุนสำหรับสมาชิกในด้านต่างๆ เช่น ทุนการศึกษา เป็นต้น

 

ภาพ02 จดเวทอสาน 180514 0001 ภาพ02 จดเวทอสาน 180514 0002 ภาพ02 จดเวทอสาน 180514 0003
ภาพ02 จดเวทอสาน 180514 0004 ภาพ02 จดเวทอสาน 180514 0008 ภาพ02 จดเวทอสาน 180514 0009

 

นายยงจิรายุ อุปเสน ผู้จัดการฝ่ายปฏิบัติการ ศูนย์คุณธรรม ได้กล่าวสรุปการจัดทำธรรมนูญชุมชนไว้ว่า  ธรรมนูญนั้นถือเป็นเครื่องมือที่นำไปสู่ความสุขของชุมชน เกิดจากกระบวนการมีส่วนร่วม หรือให้ชุมชนเห็นพ้องต้องกัน ร่วมกันค้นหา รวบรวมปัญหา นำมาตั้งเป็นกฎกติกาหรือมติร่วมกัน ซึ่งมีความแตกต่างกันตามวิถีวัฒนธรรมและบริบทของแต่ละชุมชน มีการสืบค้นความดีงามที่มีอยู่เดิม และรวบรวมนำมาบัญญัติเป็นธรรมนูญชุมชน ชาวอีสานได้กล่าวถึงการมีมาตรการ บทลงโทษกันมาก ซึ่งจะทำให้ธรรมนูญมีผลในทางปฏิบัติ แต่ให้พิจารณาตามความเหมาะสมของพื้นที่ 

กิจกรรมภายในงาน ได้มีการออกร้านนำเสนอผลิตภัณฑ์ชุมชน “ของดี จังหวัดศรีสะเกษ” ที่น่าสนใจ อาทิ ผลิตภัณฑ์จักรสานจากหวาย สื่อทอจากต้นกกราชินี ข้าวต้มมัดเขมรโบราณ ทุเรียนภูเขาไฟ ผลน้อยโหน่ง เครื่องดื่มจากสมุนไพร ฯลฯ และมีการแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านโกนมาม๊วด การแสดงประกอบเพลง ๔ คุณธรรมนำไทย ให้แก่เครือข่ายและผู้เข้าชมภายในงาน 

 

ภาพ 03 จดเวทอสาน 180514 0001 ภาพ 03 จดเวทอสาน 180514 0002 ภาพ 03 จดเวทอสาน 180514 0003
ภาพ 03 จดเวทอสาน 180514 0004 ภาพ 03 จดเวทอสาน 180514 0007 ภาพ 03 จดเวทอสาน 180514 0008

 

และเมื่อวันที่ ๑๑ พฤษภาคม ๒๕๖๑ ศูนย์คุณธรรมได้ลงพื้นที่ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้การสร้างธรรมนูญชุมชน ณ บ้านหนองเต็ง หมู่ที่ ๖ ตำบลหัวถนน อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์ โดยจากการร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ พบว่า ชุมชนบ้านหนองเต็งเป็นหมู่บ้านที่มุ่งส่งเสริมด้านเศรษฐกิจพอเพียง โดยได้รับรางวัลหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงดีเด่น ระดับจังหวัด ชุมชนได้ยึดหลักธรรมนูญหมู่บ้าน ๙ ดี มาอย่างต่อเนื่อง มีกิจกรรมตามแผนชีวิต เช่น การจัดกิจกรรม “ธนาคารขยะ” โดยขอแรงให้คนในชุมชนเก็บขวดพลาสติก เศษกระดาษเหลือใช้ วางกองหน้าบ้านทุกวันอาทิตย์ มีเยาวชนมาร่วมกันคัดแยกขยะ เก็บเงินฝากไว้เพื่อจัดกิจกรรมวันเด็ก วันขึ้นปีใหม่ โดยนายสนอง เป้าชุมแสง ผู้ใหญ่บ้านหนองเต็ง ได้ขับเคลื่อนงานอย่างจริงจังร่วมกับคณะทำงานและชาวบ้าน มีการเปิดตลาดนัดชุมชน ให้ชาวบ้านนำผลิตภัณฑ์มาจำหน่ายในราคาถูก มีโรงผลิตน้ำดื่มเพื่อชุมชน นอกจากนี้ยังมีกิจกรรมต่างๆ เช่น จัดงานศพปลอดเหล้า การพูดคุยแลกเปลี่ยน หรือโสเหล่กันทุกวันอาทิตย์ เป็นต้น

 

ภาพ04 จดเวทอสาน 180514 0001 ภาพ04 จดเวทอสาน 180514 0002 ภาพ04 จดเวทอสาน 180514 0003
ภาพ04 จดเวทอสาน 180514 0005

ภาพ04 จดเวทอสาน 180514 0008 0

ภาพ04 จดเวทอสาน 180514 0009 0


โครงการส่งเสริมเครือข่ายประชาสังคมต่อต้านการทุจริตด้วยวิถีวัฒนธรรม เป็นโครงการที่ศูนย์คุณธรรมและสำนักงานป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ดำเนินงานร่วมกัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นในการป้องกันการทุจริต ประพฤติมิชอบ ด้วยหลักคุณธรรมความดี ตามวิถีวัฒนธรรม และเสริมสร้างภูมิคุ้มกันของชุมชน ท้องถิ่น ด้วยกระบวนการพัฒนาธรรมนูญชุมชนภายใต้วิถีวัฒนธรรม มีกลุ่มเป้าหมายที่เป็นหมู่บ้าน ชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เข้าร่วมจำนวน ๕๐ แห่ง ที่ผ่านมาได้มีการจัดเวทีอบรมชุมชน และอบรมให้กับองค์กรสนับสนุน (พี่เลี้ยง) เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนงานในพื้นที่ โดยโครงการในขณะนี้อยู่ระหว่างการลงพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้การใช้ธรรมนูญชุมชน ตามภูมิภาคต่างๆ ในเดือนเมษายน และพฤษภาคม ๒๕๖๑

 


สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม   กลุ่มงานนวัตกรรมองค์ความรู้ เพื่อสร้างสังคมคุณธรรม

โทร. ๐๒ ๖๔๔ ๙๙๐๐ ต่อ ๓๐๐ Facebook : Moral Spaces