เมืองลุง โชว์ “ธรรมนูญชุมชน” สร้างวิถีถิ่น ให้เป็นวีถีสุข

เมืองลุง โชว์ “ธรรมนูญชุมชน” สร้างวิถีถิ่น ให้เป็นวีถีสุข

เมืองลุง หรือ จังหวัดพัทลุง ถือเป็นเมืองอู่ข้าวอู่น้ำแห่งภาคใต้ จากอดีตจวบจนถึงปัจจุบันดินแดนมรดกทางวัฒนธรรมแห่งนี้ กลับเต็มไปด้วยรอยยิ้ม มิตรไมตรี และความสุขที่สัมผัสได้ของผู้คนที่ดำรงวิถีชีวิตโดยใช้หลักเศรษฐกิจพอเพียงเป็นแผนนำทางชีวิต เสน่ห์ของพัทลุงจึงไม่ได้มีแค่ความงดงามที่ธรรมชาติรังสรรค์ให้ หรือวัฒนธรรมท้องถิ่นที่มีเอกลักษณ์ เช่น การแสดงโนราห์ เท่านั้น แต่กลับมีวิถีชีวิตของคนในชุมชนที่อยู่กันอย่างเป็นระเบียบเรียบร้อย มีการดูแลพึ่งพาตนเอง โดยมีเป้าหมายการพัฒนาเพื่อมุ่งไปสู่การเป็นชุมชนแห่งความสุข เหมือนเช่น “ชุมชนคุณธรรมวัดปลักปลอม” ตั้งอยู่หมู่ที่ ๕ ตำบลแม่ขรี อำเภอตะโหมด ที่ใช้พลังการมีส่วนร่วมของชาวบ้าน ร่วมกันกำหนดกติกาการอยู่ร่วมกันในชุมชน หรือที่เรียกว่า “ธรรมนูญชุมชน” เพื่อจัดระบบระเบียบของชุมชนให้อยู่อย่างสงบสุข และสร้างภูมิคุ้มกันท่ามกลางกระแสของการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในสังคมปัจจุบัน

โดยศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) นำโดยนายยงจิรายุ อุปเสน ผู้จัดการฝ่ายปฏิบัติการ และกลุ่มงานนวัตกรรมองค์ความรู้ฯ ได้ลงพื้นที่ชุมชนวัดปลักปลอม เมื่อวันที่ ๓ พฤษภาคมที่ผ่านมา จากการร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้การสร้างธรรมนูญชุมชนของวัดปลักปลอม พบว่า ชุมชนมีการขับเคลื่อนงานอย่างจริงจัง โดยได้จัดทำธรรมนูญ หรือข้อตกลงร่วมกันในชุมชนจำนวน ๑๑ ข้อ ส่งเสริมให้คนในชุมชนมีเป้าหมายในการพัฒนาที่ชัดเจน มีการจัดกิจกรรมที่น่าสนใจทั้งในวัดและในชุมชน เช่น เป็นวัดนำร่องที่จัดปาริวาสกรรม (กิจของสงฆ์ที่พึงชำระศีลของตนเองให้บริสุทธิ์) โครงการหิ้วปิ่นโตเข้าวัด การผลิตจักสาน การรณรงค์นุ่งผ้าพื้นเมือง “นุ่งซิ่นไม่นุ่งสั้น” และมีการน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงนำสู่การปฏิบัติ เช่น ปลูกผักสวนครัวรั้วกินได้ การเลี้ยงผึ้งเพื่อผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชมจำหน่าย โดยมีวัดปลักปอมเป็นศูนย์รวมจิตใจของคนในชุมชน นอกจากนี้ยังมีการส่งเสริมให้คนในชุมชนร่วมกันอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ส่งเสริมการปลูกป่าในชุมชน และมีการคัดแยกขยะในครัวเรือน

 

 20180506 180506 0006  20180506 180506 0003  20180506 180506 0005
 20180506 180506 0004  20180506 180506 0001  20180506 180506 0002

 

จากนั้นวันที่ ๔ พฤษภาคม ศูนย์คุณธรรม ได้ร่วมกับเครือข่ายชุมชนภาคใต้ จัดเวทีนำเสนอผลงาน และแลกเปลี่ยนเรียนรู้การจัดทำธรรมนูญชุมชน ของชุมชนภาคใต้ ภายใต้โครงการส่งเสริมเครือข่ายประชาสังคมต่อต้านการทุจริต ด้วยวิถีวัฒนธรรม ณ ศูนย์การเรียนรู้ปราชญ์ชาวบ้านโงกน้ำ หมู่ ๘ ตำบลนาขยาด อำเภอควนขนุน จังหวัดพัทลุง มีชุมชนในพื้นที่ และจังหวัดใกล้เคียงสนใจเข้าร่วมกว่า ๘๐ คน โดยในเวทีนี้ได้มีการนำเสนอกิจกรรมที่ส่งเสริมด้านธรรมนูญชุมชนที่น่าสนใจ เช่น หมู่บ้านคอแห้งงาม ตำบลโคกสัก อำเภอบางแก้ว ที่ร่วมกันรณรงค์ ลดละเลิกอบายมุข โดยตั้งธรรมนูญไว้ว่า จะเป็นหมู่บ้านที่ลดเหล้าทุกยี่ห้อ ลดยาเสพติดทุกชนิด และลดการพนันทุกประเภท และให้ชุมชนรู้บทบาทหน้าที่ และสิทธิของพลเมือง ในขณะที่ชุมชนคนรักในหลวง ตำบลนาขยาด ได้จับมือกับเครือข่ายชุมชน ขับเคลื่อนงานกิจกรรมด้านธรรมนูญชุมชน เช่น นำอาหารไปถวายพระอย่างน้อยเดือนละ ๑ ครั้ง มีการจัดทำธนาคารขยะ มีการส่งเสริมการปลูกต้นมะละกอ เพื่อนำเงินเข้ากองทุนหมู่บ้าน หรือหากมีการจัดประชุม ทุกคนต้องจะนำสิ่งของมาจำหน่ายเพื่อส่งเสริมรายได้ เป็นต้น

ภาพจดเวทประชม 180506 0001 ภาพจดเวทประชม 180506 0002 2 ภาพจดเวทประชม 180506 0003
 ภาพจดเวทประชม 180506 0004  ภาพจดเวทประชม 180506 0005  ภาพจดเวทประชม 180506 0006

 

          นายยงจิรายุ อุปเสน ผู้จัดการฝ่ายปฏิบัติการ ศูนย์คุณธรรม ได้กล่าวถึงข้อค้นพบที่น่าสนใจจากเวทีครั้งนี้ โดยแบ่งออกเป็น ๗ ด้านด้วยกัน ดังนี้ ๑) เป้าหมายของธรรมนูญชุมชน คือ การกำหนดความสุขร่วมกันของคนในชุมชน ส่วนธรรมนูญเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนให้ไปถึงเป้าหมาย ๒) กระบวนการพัฒนาธรรมนูญ เกิดจากการมีกระบวนการมีส่วนร่วมจากคนในชุมชน และมติร่วมกัน ซึ่งแตกต่างกันตามวิถีวัฒนธรรมและบริบทของแต่ละชุมชน ๓) มีการสืบค้นความดีงามที่มีอยู่เดิม และรวบรวมนำมาบัญญัติเป็นธรรมนูญ ๔) การมีมาตรการ มีบทลงโทษจะทำให้ธรรมนูญมีผลในทางปฏิบัติ (มีหรือไม่มีก็ได้ ให้พิจารณาความเหมาะสม บริบทของชุมชนและการตกลงของคนในชุมชน) ๕) มีการพึ่งพาและจัดการตนเองได้ สามารถกำหนดแนวทางของตนเองได้ ๖) พิธีการ เป็นเครื่องมือหนึ่งที่อาศัยความเชื่อ ความศรัทธา ในการจูงใจให้คนยึดถือและปฏิบัติตาม และ ๗) สภาผู้นำ เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนและกำกับธรรมนูญ

 

ภาพจดเวทประชม 180506 0007  ภาพจดเวทประชม 180506 0009
 ภาพจดเวทประชม 180506 0010  ภาพจดเวทประชม 180506 0011

 

          ความสำคัญของการมีธรรมนูญชุมชน นอกจากจะช่วยให้ชุมชนเข้มแข็งเป็นสุขแล้ว ยังสามารถนำหลักความเชื่อ จารีต และการเคารพต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์มาเป็นหลักกำกับให้ชุมชนดำเนินชีวิตตามวิถีที่ถูกต้อง และ เหมาะสม เป็นเสมือนการสร้างเกราะป้องกันตนเองของหมู่บ้าน และยังสามารถป้องกันวิกฤติปัญหา และร่วมกันจัดการปัญหาด้วยสำนึกความเป็นเจ้าของชุมชน ในอนาคตข้างหน้าเราคงได้เห็นภาพความสำเร็จของจังหวัดพัทลุงในการนำธรรมนูญมาใช้ควบคู่ไปกับพัฒนาให้เป็นเมืองสีเขียว (Green City) มีแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ผู้คนมีสุขภาพแข็งแรง ให้สมกับสโลแกน “เมืองลุง เมืองบายใจ”

โครงการส่งเสริมเครือข่ายประชาสังคมต่อต้านการทุจริตด้วยวิถีวัฒนธรรม เป็นโครงการที่ศูนย์คุณธรรมและสำนักงานป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ดำเนินงานร่วมกัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่นในการป้องกันการทุจริต ประพฤติมิชอบ ด้วยหลักคุณธรรมความดี ตามวิถีวัฒนธรรม และเสริมสร้างภูมิคุ้มกันของชุมชน ท้องถิ่น ด้วยกระบวนการพัฒนาธรรมนูญชุมชนภายใต้วิถีวัฒนธรรม มีกลุ่มเป้าหมายที่เป็นหมู่บ้าน ชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เข้าร่วมจำนวน ๕๐ แห่ง ที่ผ่านมาได้มีการจัดเวทีอบรมชุมชน และอบรมให้กับองค์กรสนับสนุน (พี่เลี้ยง) เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนงานในพื้นที่ โดยโครงการในขณะนี้อยู่ระหว่างการลงพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้การใช้ธรรมนูญชุมชน ตามภูมิภาคต่างๆ ในเดือนเมษายน และพฤษภาคม ๒๕๖๑

 

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม   กลุ่มงานนวัตกรรมองค์ความรู้ เพื่อสร้างสังคมคุณธรรม

โทร. ๐๒ ๖๔๔ ๙๙๐๐ ต่อ ๓๐๐ Facebook : Moral Spaces