กระบวนการพัฒนามาตรฐานและกำหนดมาตรฐานกลางโรงเรียนคุณธรรม

 

216005


ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) จัดเวทีนำเสนอกระบวนการพัฒนาการส่งเสริมมาตรฐานคุณธรรมของโรงเรียนคุณธรรม ๔ ภาค วันพุธที่ ๑๐ สิงหาคม ๒๕๕๙   ณ ห้องประชุมสุทธิดา โรงแรมเอบีน่าเฮ้าส์ วิภาวดี ๖๔    กรุงเทพฯ โดยนักวิชาการ ๒ ท่าน ได้แก่  รศ.ดร.วีระศักดิ์ สมยานะ และอาจารย์สมปอง ใจดีเฉย
มีผู้ทรงคุณวุฒิเข้าร่วมให้ข้อคิดเห็น ได้แก่ พลอากาศเอกวีรวิท  คงศักดิ์   รศ.ดร.จิราภรณ์  ศิริทวี  รศ.ศุภรัตน์ รัตนมุขย์ และอาจารย์นราทิพย์ พุ่มทรัพย์ โรงเรียนเครือข่ายคุณธรรมจำนวน ๑๑ โรงเรียน รวมทั้งสิ้น ๒๖ คน

กระบวนการส่งเสริมการสร้างมาตรฐานโรงเรียนคุณธรรมภาคต่างๆ

ภาคเหนือ มีกระบวนการการกำหนดความเป็นโรงเรียนคุณธรรม เน้นส่งเสริมการแสดงความดีที่โดดเด่น ซึ่งเริ่มต้นจากการค้นหาอัตลักษณ์ของโรงเรียน และส่งเสริมมาตรฐานโรงเรียนคุณธรรมตามอัตลักษณ์ของโรงเรียน ศูนย์คุณธรรมไม่ได้ไปวัดแต่สร้างความโดดเด่น แต่ก็ไม่ตกคุณสมบัติที่จะประเมินจากหน่วยงานต้นสังกัดโดยตรง ขั้นตอนของการส่งเสริมการสร้างมาตรฐาน คือ การกำหนดอัตลักษณ์ของโรงเรียน เพื่อร่วมกันกำหนดกิจกรรมของโรงเรียนร่วมกัน และ โดยมีขั้นตอน คือ การทำความเข้าใจกับบุคคลากรในโรงเรียน แบ่งกลุ่ม ครู ผู้บริหาร นักเรียน ผู้ปกครอง เพื่อค้นหาอัตลักษณ์ของโรงเรียน ให้เกิดอัตลักษณ์ที่ตรงกัน  ครู ผู้ปกครอง นักเรียน ร่วมกันคิดกิจกรรมเพื่อโชว์ความโดดเด่นในอัตลักษณ์ของโรงเรียนให้มีความชัดเจน  เด็กจะเป็นคำตอบสำหรับความโดดเด่นของโรงเรียน หลังจากนั้น ก็จะมีเครื่องมือในการเช็คความโดดเด่นในโรงเรียน ได้แก่ ปัจจัยสนับสนุน  ด้านต่างๆ ปัจจัยกระบวนการเรื่องการมีส่วนร่วม  และสุดท้ายวัดที่ผลผลิตคือนักเรียน และสรุปบทเรียนว่าปัจจัยอะไรที่ทำให้เด็กเกิดการเปลี่ยนแปลง จากนั้นมีเวทีให้น้ำหนักตัวชี้วัดเพื่อสร้างมาตรฐานหลักของโรงเรียน และขยายผลไปยังโรงเรียนต่างๆในภาคเหนือต่อไป

 13912541 1134375546625459 8590160157987814157 n 216013


          มาตรฐานจะต้องเป็นที่ยอมรับของผู้ตรวจและผู้ถูกตรวจ ศูนย์คุณธรรม ต้องตอบโรงเรียนให้ได้ไว้มาตรฐานที่ดำเนินการจะสามารถรับรองโรงเรียนได้หรือไม่ และทำไมต้องทำมาตรฐานโรงเรียนคุณธรรมทั้งที่มีการประเมินของหน่วยงานต้นสังกัดอยู่แล้ว

ภาคใต้  ภาคกลาง  ภาคอีสาน จากการกระบวนการ ๓ ภาค พบว่ามาตรฐานโรงเรียนคุณธรรมสามารถยกร่างได้เป็น  ๖  ด้านได้แก่  ๑) ด้านผู้บริหาร ซึ่งผู้บริหารจะต้องเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับทั้งครูและนักเรียน  ๒) ด้านครู ซึ่งครูก็ต้องเป็นต้นแบบ ๓) ด้านนักเรียน คือเด็กมีความรับผิดชอบต่อหน้าที่  มีจิตอาสา  ๔) ด้านสิ่งแวดล้อม ได้แก่ โรงเรียนสะอาด มีระเบียบ  ๕) ด้านบุคคลากร ชุมชน องค์กรที่เกี่ยวข้องมีส่วนร่วม คือ การที่ชุมชน ผู้ปกครอง ได้มีโอกาสร่วมคิดร่วมทำกับโรงเรียน  และ ๖) ด้านกิจกรรมที่ส่งเสริมเรื่องคุณธรรม ซึ่งต้องไม่ใช่กิจกรรมใหม่แต่เป็นกิจกรรมที่สอดแทรกเข้าไปในวิชาทั่วไป จากการนำเสนอกระบวนการดังกล่าว ผู้ทรงคุณวุฒได้ให้ความเห็นไว้ดังนี้  คือ  


216011

 216012

 

  • กระบวนการนี้เป็นกระบวนที่สามารถเป็นองค์ความรู้และเป็นโมเดลของการพัฒนามาตรฐานโรงเรียนคุณธรรมในเครือข่ายของศูนย์คุณธรรมได้
  • การส่งเสริมมาตรฐานโรงเรียนคุณธรรมครบทุกภาคแล้วต้องมีการประกอบส่วนให้เป็นภาพรวมของมาตรฐานโรงเรียนคุณธรรมระดับชาติ ให้เห็นเป็นภาพใหญ่ที่ชัดเจนมากขึ้น 
  • สำหรับโรงเรียนหากมีนโยบายเชิงคุณธรรม ความเป็นคุณธรรมก็จะแทรกอยู่ในทุกกิจกรรมของโรงเรียน แต่หากทำเรื่องคุณธรรมเป็นกิจกรรม เมื่อกิจกรรมแล้วเสร็จก็จะจบไม่เกิดความยั่งยืน
  • การประเมินเรื่องคุณธรรม ควรดูที่ตัวเด็ก นำผลการประเมินจาก สมศ. สพฐ.มาต่อยอดเรื่องคุณธรรมที่เกิดกับเด็ก  
  • ควรมีการประเมินอัตลักษณ์ของแต่ละโรงเรียน เพื่อเน้นความโดดเด่นชัดเจน
  • มาตรฐานคุณธรรม  เป็นเรื่องที่ไม่ควรวัดว่าใครเก่งกว่าใคร ไม่ควรเน้นการแข่งขัน  แต่ทำเพื่อพัฒนาช่องว่างให้ลดลง ปรับปรุงคุณภาพคุณธรรมของบุคคลากรในโรงเรียนให้ดีขึ้น
  • การพัฒนามาตรฐานโรงเรียนคุณธรรมจะต้องเป็นกลุ่มที่เข้ามาเข้าร่วมโดยความสมัครใจ และทำอย่างไรให้โรงเรียนเห็นประโยชน์มากกว่าเป็นภาระ
  • ต้องสร้างแรงจูงใจให้กับโรงเรียนถึงสิ่งที่จะได้รับเมื่อเข้าร่วมโครงการ เช่น การให้รางวัล หรือใบรับรอง ที่

          พลอากาศเอกวีรวิท  คงศักดิ์ กล่าวปิดท้ายว่า เรื่องคุณธรรมจะต้องสามารถวัด จริยธรรมของคนได้อย่างไร คุณภาพที่ต้องการของโรงเรียนคุณธรรมควรเป็นอย่างไร ความสำคัญคือ พฤติกรรมของคนที่เกี่ยวข้องเป็นอย่างไร ฉะนั้น การประเมินจะต้องดูว่าจะประเมินอะไรและประเมินอะไร หน้าที่ของพวกเรา ต้องดึงความเป็นมนุษย์ของเด็กขึ้นมาถ้าเราเอาหลักของความเป็นมนุษย์ คือไม่เอาเปรียบคนอื่น  ไม่ละเมิดสิทธิ์ของคนอื่น และรู้จักแบ่งปัน 

สำหรับมาตรฐานคุณธรรมที่เราทำคือ ต้องดูเรื่องจริยธรรมคือความประพฤติที่เหมาะสมของคนในองค์กร  ครูก็ต้องกำหนดมาตรฐานความประพฤติของตนเอง  เช่น ครูต้องตั้งใจสอน ไม่หากินกับลูกศิษย์  หรือผู้บริหาร ต้องเอาใจผู้ใต้บังคับบัญชา เหล่านี้ ควรรวมรวมเป็นมาตรฐานคุณธรรม ทั้งหมดนี้อะไรคือ พฤติกรรมของผู้บริหารสถานศึกษาที่ดี  ครูควรมีประพฤติอะไร คณะกรรมการสถานศึกษาควรมีความประพฤติอะไร นักเรียนควรประพฤติอะไร แล้วนำมากำหนดเป็นมาตรฐานจริยธรรมของคนในองค์กร  สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นจากการทำกิจกรรมคุณธรรมและทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เรื่อง ITA อีกเรื่องก็เป็นการประเมินท้ำกับเรื่องเหล่านี้อยู่แล้ว การประเมินควรนำเอาเกณฑ์การประเมินทุกอันมารวมกันและส่งเป็นชุดเดียวให้กับผู้ที่เข้ามาประเมิน สิ่งสุดท้ายคือ ให้แต่ละโรงเรียนลองเสนอตัวขึ้นมาเพื่อทำเรื่องคุณธรรมจริยธรรมด้วยความสมัครใจ หากโรงเรียนใดพร้อม ผมก็จะส่งสื่อสิ่งพิมพ์ไปสัมภาษณ์ท่าน

จากการหารือดังกล่าวและความเห็นของโรงเรียนเครือข่ายของศูนย์คุณธรรม ส่วนใหญ่เห็นด้วยสำหรับการร่วมกันกำหนดเกณฑ์การกำหนดมาตรฐานโรงเรียนคุณธรรมและการสร้างอัตลักษณ์ของโรงเรียนเพื่อใช้เป็นเป้าหมายในการประเมิน ผลลัพธ์ของการดำเนินกิจกรรมส่งเสริมคุณธรรม ให้เกิดความโดดเด่นและเป็นที่ประจักษ์ยอมรับในวงกว้าง โดยมาตรฐานแต่ละด้านนั้นจะต้องไม่เพิ่มภาระให้กับโรงเรียน อีกทั้งยังสามารถบูรณาการกับงานปกติของโรงเรียนได้รวมทั้งเป็นเงื่อนไขร่วมกับการประเมินจากหน่วยงานต้นสังกัดของโรงเรียนอีกด้วย